Πανεπιστήμιο Αιγαίου
Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας
Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών
Μάθημα: Περιβαλλοντικές Παράμετροι Μουσείων (ΠΠΜ).
Τύπος μαθήματος: Υποχρεωτικό Επιλογής (ΥΕ).
Έτος Σπουδών: 4ο. 
Εξάμηνο Σπουδών: 7ο εξάμηνο.
Κωδικός μαθήματος: 1ΜΟ214.
Αριθμός πιστωτικών μονάδων (ECTS): 5.
Αριθμός διδακτικών μονάδων: 3.
Διδάσκων: Γεράσιμος Δ. Παυλογεωργάτος, Αναπληρωτής Καθηγητής Παν. Αιγαίου.

1. Περίληψη μαθήματος

Είναι γνωστό ότι από τη στιγμή που κατασκευάζεται ένα αντικείμενο, αρχίζουν οι διαδικασίες φθοράς του. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών έχει αποδειχθεί ότι, οι περιβαλλοντικές συνθήκες που επικρατούν στους εκθεσιακούς και αποθηκευτικούς χώρους των μουσείων, είναι από τους πιο  κρίσιμους παράγοντες σχετικά με τη διατήρηση των συλλογών. Η ρύπανση (χημική και ηχητική), οι συχνές διακυμάνσεις της σχετικής υγρασίας και της θερμοκρασίας, ο ακατάλληλος φωτισμός είναι δυνατόν να προκαλέσουν σημαντικές φθορές στα διάφορα εκθέματα. Στο πλαίσιο αυτό, το συγκεκριμένο μάθημα έχει ως στόχο να μελετήσει τις διάφορες περιβαλλοντικές παραμέτρους που μπορούν να απειλήσουν τη διατήρηση των συλλογών και να μελετήσει τις διαθέσιμες επιστημονικές μεθόδους και τεχνικές που μπορούν να τις προστατεύσουν από τις αλλοιώσεις που προκαλούνται από την αλληλεπίδραση τους με το περιβάλλον.

2. Επιδιωκόμενα μαθησιακά αποτελέσματα

Στο τέλος του συγκεκριμένου μαθήματος, ο/η φοιτητής/τρια θα:
– γνωρίζει βασικές πληροφορίες που αφορούν τη φυσική και τη χημεία των περιβαλλοντικών παραμέτρων που είναι δυνατόν να επηρεάσουν τη φυσική κατάσταση των διαφόρων συλλογών της υλικής πολιτισμικής κληρονομιάς.
– Γνωρίζει τη χρήση των οργάνων που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο των συγκεκριμένων περιβαλλοντικών παραμέτρων.
– Κατανοεί τη σημαντικότητα της επιλογής του κατάλληλου χώρου έκθεσης ή αποθήκευσης των διαφόρων συλλογών και της διατήρησης των βέλτιστων περιβαλλοντικών συνθηκών με σκοπό την προστασία των συλλογών.
– Είναι ικανός/η με τη χρήση των διαθέσιμων επιστημονικών οργάνων του Εργαστηρίου Διαχείρισης της Πολιτισμικής Κληρονομιάς, να μπορεί να διαπιστώσει εάν οι συνθήκες που επικρατούν σε ένα χώρο είναι ικανοποιητικές για την έκθεση ή αποθήκευση συγκεκριμένων συλλογών.

 3. Εγχειρίδια μαθήματος

Παυλογεωργάτος Γ., 2011. Ξύλο. Είδη ξύλου, χρήσεις, δομή, ιδιότητες, απειλές, προστασία. Τα υλικά της πολιτιστικής κληρονομιάς. Αθήνα: Εκδόσεις Προπομπός.
Λαζαρίδης Μ., 2008. Ποιότητα αέρα σε εσωτερικούς χώρους . Αθήνα: Εκδόσεις Τζιόλα.

4. Αξιολόγηση φοιτητών-τριών

Η αξιολόγηση των φοιτητών-τριων που έχουν επιλέξει το συγκεκριμένο μάθημα, βασίζεται:

Α) Στην εξεταστική του Φεβρουαρίου, το 50% της τελικής βαθμολογίας προκύπτει από  τη συγγραφή και δημόσια παρουσίαση εργασιών (προαιρετικά) και το υπόλοιπο 50% από γραπτές εξετάσεις στη διδακτέα ύλη. Εάν κάποιος/α φοιτητής/τρια δεν δηλώσει θέμα εργασίας, τότε ο τελικός βαθμός προκύπτει αποκλειστικά από την επίδοση του στις γραπτές εξετάσεις.
Β) Στην επαναληπτική εξεταστική του Σεπτεμβρίου, ο τελικός βαθμός προκύπτει αποκλειστικά από την επίδοση του/της φοιτητή/τριας  στις γραπτές εξετάσεις (με κλειστά βιβλία) στη διδακτέα ύλη.

Τα θέματα των εργασιών θα πρέπει να δηλωθούν στο γραφείο του Διδάσκοντα μέχρι τη Δευτέρα 17  Νοεμβρίου 2016.
Προσοχή: Μετά από τις 17 Νοεμβρίου 2016, δεν θα γίνονται δεκτές δηλώσεις θεμάτων εργασιών.

Οι ώρες γραφείου για τους φοιτητές που ισχύουν για το τρέχων εξάμηνο βρίσκονται εδώ.

5. Θέματα εργασιών

Τα θέματα των εργασιών τα επιλέγουν οι ίδιοι/ες φοιτητές/τριες μετά από συζήτηση με το διδάσκοντα.

6. Ημερομηνίες παράδοσης των εργασιών

Η δημόσια παρουσίαση των εργασιών, (χρειάζεται μόνο το αρχείο MS Powerpoint), θα γίνει κατά τη διάρκεια της τελευταίας διάλεξης του μαθήματος.
Οι παρουσιάσεις σας δεν θα πρέπει να ξεπερνούν τα 10 λεπτά. Σε αυτές θα πρέπει να αναφέρονται τα βασικά στοιχεία και συμπεράσματα που εξάγατε από τη μελέτη του θέματος σας.
Η παράδοση των τελικών εργασιών (Ms Word, Ms Powerpoint κλπ.) θα πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια των γραπτών εξετάσεων.
Οι γραπτές εξετάσεις στην επαναληπτική εξεταστική του Σεπτεμβρίου θα γίνουν σύμφωνα με το πρόγραμμα εξεταστικής όπως αυτό θα ανακοινωθεί από τη Γραμματεία του Τμήματος.

7. Σημειώσεις διαλέξεων

2017_PPM.pdf (167.6 Mb encrypted pdf)

Προσοχή: Τα αρχεία των διαλέξεων είναι κρυπτογραφημένα με πολύ ισχυρή κρυπτογράφηση και χρειάζονται password για να τα ανοίξετε. Η διαδικασία είναι η ακόλουθη: Κάντε δεξί κλικ πάνω στον υπερσύνδεσμο και επιλέξτε: Αποθήκευση δεσμού ως…Όταν ολοκληρωθεί η λήψη του αρχείου pdf και μόλις το ανοίξετε στον Η/Υ σας, θα σας ζητήσει κωδικό πρόσβασης. O κωδικός έχει δημοσιοποιηθεί με τη μορφή ανακοίνωσης του διδάσκοντα στο μάθημα, στο σύστημα: https://studentweb.aegean.gr.
Οι παρουσιάσεις ανανεώνονται σε ετήσια βάση.

8. Εξεταστέα ύλη

Η εξεταστέα ύλη για το ακαδ. έτος 2016-2017 θα σας σταλεί με e-mail από το διδάσκοντα. Σε περίπτωση που δεν παραλάβετε το e-mail στο τέλος του εξαμήνου τότε επικοινωνήστε με το διδάσκοντα και ελέγξτε το e-mail που έχετε δηλώσει στη Γραμματεία του Τμήματος που ανήκετε.

9. Ενδεικτική βιβλιογραφία και δικτυογραφία

Σημαντική σημείωση: Όλα τα αρχεία των άρθρων, μελετών κλπ που αναφέρονται στην συνέχεια είναι συνδεδεμένα μέσω υπερσυνδέσμων (links) με τους δικτυότοπους στα οποία φιλοξενούνται. Τα επιστημονικά άρθρα είναι συνδεδεμένα μέσω υπερσυνδέσμων με διεθνείς επιστημονικές βάσεις, με τις οποίες έχει σύμβαση το Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Συνεπώς για να τα διαβάσετε ή να τα αποθηκεύσετε στον Η/Υ σας τα άρθρα αυτά, θα πρέπει να δουλεύετε σε Η/Υ που ανήκει στο δίκτυο του Παν. Αιγαίου. Eάν δουλεύετε σε Η/Υ εκτός δικτύου Παν. Αιγαίου θα πρέπει να δημιουργήσετε μία σύνδεση VPN για να μπορέσετε να έχετε πρόσβαση στα άρθρα αυτά. Το πως θα δημιουργήσετε μία σύνδεση VPN στον Η/Υ π.χ. του σπιτιού σας, (προσοχή όχι σε δημόσιο Η/Υ π.χ. σε Internet cafe), περιγράφεται στην σελίδα http://www.aegean.gr/ype/ στον κατάλογο Υπηρεσίες -> Σύνδεση VPN -> Οδηγός σύνδεσης.

Για περαιτέρω βιβλιογραφία επικοινωνήστε στις ώρες γραφείου με τον διδάσκοντα.

Γενικά

o Pavlogeorgatos G., 2003. Environmental parameters in museums. Building and Environment, 38:12, pp. 1457-1462.
o Pavlogeorgatos G., 2008. Preservation of Material Cultural Heritage, 3rd edition. Athens: V. Giurdas.
o Taetreault, J., 2003. Airborne pollutants in museums, galleries and archives: risk assessment, control strategies and preservation management. Ottawa: Canadian Conservation Institute.
o Hatchfield, P., 2002. Pollutants in the museum environment: practical strategies for problem solving in design, exhibition, storage. London: Archetype Publications.
o Cassar, M., J. Hutchings, et al., 2000. Relative humidity and temperature pattern book: a guide to understanding and using data on the museum environment. London: Museums & Galleries Commission.
o Blades, N., 2000. Guidelines on pollution control in museum buildings. London: Museums Association.
o Thomson, G., 1986. The museum environment. Boston: Butterworths in association with the International Institute for Conservation of Historic and Artistic Works.
o Macleod, K. J., 1978. Relative humidity: its importance, measurement, and control in museums. Ottawa: Canadian Conservation Institute, National Museums of Canada.
o Guichen, G. and International Centre for the Study of the Preservation and the Restoration of Cultural Property, 1984. Climate in museums: measurement. Rome: ICCROM.
o Cassar, M., J. Hutchings, et al., 2000. Relative humidity and temperature pattern book: a guide to understanding and using data on the museum environment. London: Museums & Galleries Commission.

Ενδεικτική βιβλιογραφία για διάφορα θέματα που θίγονται κατά τη διάρκεια των διαλέξεων.

Όξινη βροχή και επιπτώσεις της στην πολιτισμική κληρονομιά

Προστασία ψηφιακών δεδομένων

Προληπτική συντήρηση βιβλίων

  • Lavender, K. (2001). Book repair: a how-to-do-it manual. New York, Neal-Schuman Publishers.
  • Association of College and Research Libraries. Rare Books and Manuscripts Section. Preconference (39th: 1998: Washington D.C.),
  • Brown W.E., et al. (2000). Getting ready for the nineteenth century: strategies and solutions for rare book and special collections librarians: proceedings of the thirty-ninth Annual Preconference of the Rare Books and Manuscripts Section, Association of College and Research Libraries, Washington, D.C., June 23-26, 1998. Chicago, Association of College and Research Libraries.
  • Schechter, A. A. (1999). Basic book repair methods. Englewood, Colo., Libraries Unlimited.
  • United States. Congress. Office of Technology Assessment. (1988). Book preservation technologies. Washington, D.C., Congress of the United States for sale by the Supt. of Documents, U. S. Govt. Print. Office.

Προληπτική συντήρηση φωτογραφιών

Προληπτική συντήρηση χαρτιού

Για περαιτέρω βιβλιογραφία για άλλα πολλά και ενδιαφέροντα θέματα, σχετικά με το μάθημα, επισκεφθείτε το γραφείο του διδάσκοντα, στις ώρες γραφείου για τους προπτυχιακούς φοιτητές.